De afgelopen drie jaar stonden voor onze gemeente in het teken van bezuinigingen. Stijgende kosten en dalende rijksbijdragen dwongen ons tot een forse verlaging van de begroting voor 2026. Het wordt steeds moeilijker om als kleine gemeente alle diensten en voorzieningen op peil te houden, laat staan nieuwe ambities te realiseren. Keuzes zijn onvermijdelijk, en inwoners en ondernemers zullen de effecten in 2026 merken.

Bezuinigingen en begroting 2026 

In 2025 hebben we al bezuinigd, op het sociaal domein, sport, cultuur en de ABG. Voor 2026, het ‘ravijnjaar’, is de hele begroting opnieuw tegen het licht gehouden. Raad en college hebben in het voorjaar een intensief traject gelopen om het gat te dichten. De suggesties uit onze algemene beschouwing van vorig jaar zijn daarbij meegenomen. Bij elke maatregel hebben we als VPB afgewogen: hoe houden we onze voorzieningen op niveau, onze dienstverlening overeind, en hoe verdelen we de lasten zo eerlijk mogelijk?

Het resultaat is een beleidsarme begroting. Het college ziet soms nog wel mogelijkheden om binnen bestaande budgetten of met incidentele middelen plannen uit te voeren, maar eerlijk is eerlijk: er is nauwelijks ruimte voor nieuw beleid. Een nieuwe coalitie zal na 18 maart 2026 verder moeten kijken. 

Vraag: Wanneer wordt er met Baarle-Hertog gesproken over het herzien van de verdeelsleutels, zoals afgesproken in het bestuursakkoord?

Financiële situatie en risico’s 

Voor 2026 wordt een beperkt positief saldo van circa 130.000 euro verwacht, maar in de jaren daarna dreigt een tekort, oplopend tot 5 ton. Wellicht zijn er nog meer maatregelen nodig om de begrotingen sluitend te krijgen. De enkele verzachtingen van het Rijk voor de algemene uitkering en jeugdzorg zijn slechts tijdelijk. De problemen zijn wat uitgesteld, het blijft pappen en nathouden.

We roepen een nieuw kabinet op om gemeenten structureel te ondersteunen, vooral via de algemene uitkering en de financiering van jeugdzorg. Ook hopen we op betere regelingen voor incidentele middelen, zodat gemeenten langetermijnafspraken kunnen maken en minder afhankelijk zijn van inhuur en externe bureaus. Kan ons college dit overbrengen?

De laatste jaren zien we grote verschillen tussen het geraamde rekeningsaldo in de begroting en het werkelijke resultaat in de jaarrekening. De onzekerheid neemt toe, wat sturen lastig maakt. De ‘weerstandsratio’ – een maat voor hoe goed we tegenvallers kunnen opvangen – daalt de komende jaren onder de gewenste 1,4. Het is de vraag of de weerstandsratio nog wel een goede indicator is, gezien alle onzekerheden. We willen in de nieuwe raadsperiode het goede gesprek over de gehele risicoparagraaf aangaan, zodat we als gemeente goede keuzes kunnen blijven maken voor onze inwoners. Vraag: Hoe staan het college en de andere partijen hier tegenover?

In 2026 stijgen de woonlasten beperkt. De OZB voor woningen gaat ongeveer 3% omhoog, maar de OZB voor bedrijven en de toeristenbelasting worden fors verhoogd, die komen in lijn met het landelijk gemiddelde. Zonder deze belastingverhogingen zouden de uitgaven nog veel meer omlaag moeten, terwijl de effecten van eerdere bezuinigingen in de WMO, de bibliotheek, het CCB, en het onderhoud van sportaccommodaties nu al zichtbaar zijn. Om dit op te vangen, is een sterke sociale basis essentieel en moeten we de gelden die we daarvoor krijgen effectief en creatief inzetten.

Wonen: betaalbaar en passend 

Wonen blijft voor de VPB een speerpunt. We zijn blij met de extra ambtelijke capaciteit voor het nieuwe woonprogramma, met focus op meer betaalbare woningen en voor de juiste doelgroepen. En waardoor ook bestaande opties zoals woningsplitsing en woningdelen beter benut kunnen worden. In Loveren fase 2 komen 100-150 nieuwe woningen, grotendeels betaalbaar. We kijken uit naar de plannen voor flexwoningen en blijven werken aan nieuwe projecten. Zoals de woningbouwmonitor laat zien, met meer dan 300 woningen in het vat. Het initiatief SamenThuis100 vinden we mooi, maar we blijven bij onze kritiek op de gekozen locatie.

Bij nieuwe woningbouwplannen moet rekening worden gehouden met klimaatbestendigheid. Woningen moeten niet alleen energiezuinig zijn, maar ook bestand zijn tegen hitte, droogte en wateroverlast. Dit vraagt om slimme bouwkundige keuzes, circulaire materialen en een goed stedenbouwkundig ontwerp. 

Vraag aan de wethouder: kunt u toezeggen dat bij Loveren fase 2 maximaal wordt ingezet op klimaatadaptatie, dus veel groen, water- en hittebestendigheid?

Sociale basis en inzetten op wat echt telt

De gemeente heeft veel taken in het sociaal domein, zoals jeugdzorg, ouderenzorg en ondersteuning voor mensen in financiële of psychische nood. Door vergrijzing, groeiende hulpvragen en regelingen zonder budgetlimiet stijgen de kosten. We willen welzijnstaken goed blijven uitvoeren en daarom slimmer gaan werken. Daarom investeren we in transformatie om de sociale basis te versterken, zodat we met minder middelen toch kunnen doen wat nodig is. Maatwerk blijft belangrijk: hulp moet komen waar die het hardst nodig is.

Sport, kunst en cultuur brengen mensen samen en versterken de gemeenschap. Het draagt bij aan zelfredzaamheid en een sterke sociale basis. We zijn blij dat in 2025 de bezuiniging op activiteitensubsidies voor verenigingen en het mantelzorgcompliment niet is doorgegaan. 

We pleiten voor structurele indexering van deze subsidies, zodat we meebewegen met de kostenstijgingen die ook onze verenigingen en initiatieven treffen. We dienen hiervoor samen met Fractie Ulicoten, Baarle! en CDA een amendement in.

Ook blijven we aandacht vragen voor inclusie, zodat iedereen mee kan doen. 

De VPB is benieuwd naar de update,tijdens de informatieavond op 19 november, over alles rond het IZA (Integraal ZorgAkkoord), GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en het nieuwe AZWA (Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord). We hopen dat de financiering meer structureel wordt om de goede stappen te kunnen borgen.

Erfgoed beschermen 

In de afgelopen decennia zijn veel historische gebouwen en structuren in Baarle verdwenen. Om verdere kaalslag te voorkomen, is het goed dat er naast de Cultuurhistorische Waardenkaart nu ook een ‘Programma Erfgoed’ komt. Daarmee kunnen we onze waardevolle gebouwen, landschappen en dorpsgezichten beter beschermen. 

Vraag: Is er al gestart met de voorbereiding voor de herontwikkeling van het oude CCB en is daarbij het uitgangspunt dat de gevels van blok A en B behouden blijven voldoende geborgd, zoals afgesproken?

Duurzaamheid en energietransitie

Er wordt ingezet op beter isoleren van woningen. De VPB vraagt aandacht voor inwoners die dit moeilijk kunnen betalen. Vraag: Kan de wethouder hier meer over vertellen?

Ook gaan we aan de slag met het programma Warmte. Daarbij is participatie essentieel. 

Klimaat en vergroening houden onverminderd onze aandacht.

CCB en Centrumplan

We zijn trots dat de bouw van het nieuwe Cultuurcentrum van start gaat. Er is dan een nieuw exploitatiemodel nodig, met aandacht voor de belangen van het CCB en de vaste gebruikers. De onderlinge samenwerking in het multifunctionele gebouw vraagt om goede afspraken. We moeten goede keuzes maken rondom horeca en barinkomsten en anticiperen op de gevolgen voor onze subsidies door nieuwe huurafspraken. 

In 2026 begint ook de reconstructie van Nieuwstraat, Singel en Molenstraat. En eerder al de entree van het CCB over de Loswal. We vinden het belangrijk dat daar de veiligheid en toegankelijkheid geborgd wordt. Vraag: Zijn hier goede afspraken over met Baarle-Hertog?

Samen met onze inwoners 

Wat we ook doen, we willen dat inwoners kunnen meedenken en meedoen. Daarom blijven we als VPB inzetten op goede communicatie en echte burgerparticipatie. Daar hoort ook verwachtingsmanagement bij: wat kunnen inwoners van ons verwachten, en wat niet?

Tot slot 

We staan voor stevige keuzes, maar maken die met oog voor wat belangrijk is. We blijven ons inzetten voor een sociaal, groen en actief Baarle. Ook na maart 2026 blijven we strijden voor nieuwe ambities, want stilstand is achteruitgang. We mogen niet alles afbreken wat onze gemeenschap zo mooi maakt. Het zal niet gemakkelijk gaan, maar juist nu moeten we onze kracht laten zien.