Tijdens het eerste deel van de raadsvergadering van 20 mei traden onze wethouder Janneke van de Laak en Baarle! wethouder Hans van Tilborg af. In het tweede gedeelte werd het coalitieakkoord van Fractie Ulicoten en CDA besproken en de nieuwe wethouders van eerstgenoemde partij geïnstalleerd. Hieronder kan je de beschouwing lezen die onze fractieleider Driek Cornelissen heeft uitgesproken. In de tweede termijn werd er nog gediscussieerd met toen nog fractieleider Jannes Kusters van het Fractie Ulicoten. Het belooft een interessante raadsperiode te worden.
 

Beschouwing op het coalitieakkoord 

Geachte toehoorders, raadsleden, wethouders en geachte voorzitter, 

Een nieuwe coalitie treedt aan. Een coalitie die voor flinke uitdagingen staat. Over die uitdagingen valt niet te twisten, al missen wij er een aantal, maar daarover later meer. 

Het akkoord schetst de contouren voor het werkprogramma van de coalitie Fractie Ulicoten-CDA. Op sommige aspecten opvallend concreet en op andere opmerkelijk vaag. 

Voorzitter, ik zal proberen in vogelvlucht onze interpretatie van het akkoord te beschrijven. Ik heb daarbij geprobeerd om een paar rode draden te identificeren. 

De eerste is de gemeentekas. Het akkoord noemt een aantal redenen voor de beperkte financiële ruimte waar onze gemeente mee te kampen heeft. Helaas halen Fractie Ulicoten en CDA weer een oude koe uit de sloot door het ABG-kantoor te noemen. Twee jaar geleden onderhandelden deze partijen voor een tussentijdse coalitie. Toen konden ze de stekker eruit trekken, maar trokken ze liever hun keutel in. Is dat nou eerlijk en transparant communiceren zoals verderop in het akkoord staat? Ons advies is: blijf niet hangen in het verleden, maar kijk vooruit. 

Dan de kosten van de jeugdzorg. Inderdaad, die zijn flink toegenomen, maar daar staat tegenover dat onze inkomsten voor jeugdzorg ook fors zijn gestegen. Net als vorige raadsperiode, ondersteunt de VPB elke realistische poging tot verbetering en wat dat betreft, overtuigt het coalitie akkoord nog niet. We lezen tussen de regels door dat er bezuinigd moet worden, maar qua haalbaarheid vrezen wij dat de coalitie aan wensdenken doet. De vraag is dus: hoe dan bezuinigen op de jeugdzorg? Eenzijdig in een regionaal kader? 

Over jeugd gesproken, de coalitie denkt aan de uitgavenkant tegelijkertijd op te kunnen plussen. Met repressie wel te verstaan, want over jongerenoverlast slaat deze coalitie een stoere toon aan. Echter, voorzitter, u weet als geen ander dat BOA’s en politie-inzet veel geld kosten. 

En de coalitie wil nog veel meer geld uitgeven aan zaken waarvan de noodzaak twijfelachtig is, of niet-wettelijk. Bijvoorbeeld voor:

• 1 ABG directeur boven de 3 huidige gemeentesecretarissen; 
• Een parkmanager voor Baarle, waarvan de toegevoegde waarde naast de bovenwettelijke bedrijfscontactfunctionaris erg onduidelijk is; 
• Een track-en-trace systeem voor vragen van burgers. Prima idee, maar kost geld; 
• Een Mobiliteitsplan, weer een niet-wettelijke taak. OV is geen gemeentetaak; 
• Aanscherping van de dienstverlening. Leest als oude wijn in nieuwe zakken (visie op dienstverlening / uitvoeringsplan) en de noodzaak ... Het zal hoe dan ook geld kosten;
• Intensiever maaien van bermen … ;
• Scenario 5 voor herontwikkeling van Sportpark Den Bremer;
• Het op orde brengen van het Dienstencentrum, was daar nu iets mis mee dan?
• Enzovoort

De hamvraag is natuurlijk: waar gaat de coalitie dat geld allemaal vinden? In de financiële paragraaf wordt gesproken over alternatieve structurele inkomstenbronnen? Welke dan? Doelt men op het “benutten van kansen voor verblijfsrecreatie die bij kunnen dragen aan het verbeteren van de financiële positie van de gemeente?” 

Het is onmogelijk om het gat in de begroting met hogere toeristenbelasting te dichten en de coalitie beseft dit, want men kondigt al dan niet expliciet verschillende bezuinigingen aan. Op jeugdzorg zoals ik eerder al aangaf, op de WMO en op het groenbeheer. Dat het Kunstfonds ingezet gaat worden voor cultuur en sport, is een verkapte bezuiniging op Kunst. 
Om mijn financiële beschouwing af te ronden: de VPB betwijfelt zeer of dit alles genoeg zal zijn en denkt tegelijkertijd dat dit de sociale ambities van deze coalitie niet zal bevorderen. 

Dan enkele opmerkingen over bestuur en ambtelijke organisatie.
Voorzitter, de uitdagingen voor ons als kleine gemeente worden steeds groter. Nadenken over onze bestuurlijke toekomst, juichen wij toe. Dat stond ook in ons verkiezingsprogramma. Echter, als bestuurlijke zelfstandigheid het uitgangspunt is zoals het coalitieakkoord vermeldt, dan kunnen we een nieuw onderzoek achterwege laten en teruggrijpen naar het rapport van Wolters uit mei 2021. Alstublieft coalitie, uw eerste bezuiniging is binnen. Geen dank. 

Dan het burgerberaad. Een positieve ontwikkeling die wij graag ondersteunen. We waarschuwen de coalitie wel om het juiste participatie instrument op het juiste moment in te zetten. 

Mijn laatste punt over bestuur en ambtenarij gaat over de opmerking in het coalitieakkoord dat ambtenaren meer kennis moeten hebben van Baarle-Nassau. Op zich prima, al straalt dat wel wantrouwen uit naar de organisatie en valt het ook moeilijk te rijmen met een wethouder van buiten onze gemeente, laat staan één die een enkele woon-werkafstand van 75 tot 90 km heeft. 

Misschien kan wethouder Van den Broek carpoolen met de griffier om te besparen op de reiskosten. Geen dank voor deze bezuinigingssuggestie. Het is sowieso opmerkelijk dat een partij die de afgelopen jaren haar afkeuring uitsprak over de derde wethouder en op de centen zat als het over de ABG gaat, zo ver van huis een wethouder haalt, noodgedwongen vraagteken? 

Ik vervolg met de prioriteiten van de coalitie. 
Op 1 met stip: Ulicoten. Sportpark Den Bremer, Dienstencentrum en een totaalplan voor een dorp van 1100 inwoners dat als het daar lekker loopt, bij de gratie van de coalitie eventueel toegepast kan worden op een dorp van 5900 inwoners met een totaal ander voorzieningenniveau en regionale en zelfs toeristische aantrekkingskracht. Hoort u de twijfel over dit plan?
Dorp Baarle wordt in de top 5 prioriteiten pas op plek 4 expliciet genoemd en wat krijgen de inwoners van dorp Baarle? Een wc voor de toeristen (die waarschijnlijk in het Cultuurcentrum komt), een kraantje en een fietsenrek. 

Helemaal opvallend is dat hét thema van de verkiezingen pas als laatste genoemd wordt in het prioriteitenlijstje: wonen. Gelukkig lezen we verderop dat de coalitie wil investeren. Bijvoorbeeld in strategische grondaankopen. Ondanks alles moet dat mogelijk zijn met de verwachte opbrengsten tegenover de aankoopprijs. Men wil kleine betaalbare woningen voor starters en eenpersoonshuishoudens alsook levensloopbestendige woningen, het splitsen van kavels etc. Hier kan de coalitie ons aan haar zijde vinden. 

Waar we wel onze twijfels over hebben is de ambitie om bouwen buiten de transformatiegebieden mogelijk te maken. Voor ons is dat geen optie en het klinkt allemaal vaag – waarschijnlijk bewust. Is dit de achterdeur waarmee Fractie Ulicoten het Samenthuis100 initiatief alsnog hoopt te faciliteren? We zijn benieuwd. 

Wonen in het buitengebied blijft onder spanning staan met de agrarische ambities van deze coalitie. Alle ruimte voor mestfabrieken en bijvoorbeeld maximale bouwblokken terwijl burgers in de stank blijven zitten. Tegelijkertijd staat er dat men gaat zorgen dat “geurnormen andere ontwikkelingen zo min mogelijk beperken”. Betekent dit nou dat geurnormen strenger worden? Had er dan niet moeten staan “zorgen dat geurnormen andere ontwikkelingen maximaal mogelijk maken.” Wat bedoelt de coalitie hiermee?

En hoe zit het met de kaderrichtlijn Water? Vinden CDA en Fractie Ulicoten het verstandig om in die context nu in te zetten op maximale ruimte voor de agrarische sector? 

Daarop voortbordurend, natuur, natuurherstel en ecologie zijn woorden die überhaupt helemaal niet in het coalitieakkoord voorkomen. Milieu is een bijwoord in een titel en onder het kopje duurzaamheid en energie gaat het vooral over dat laatste. Een nogal eenzijdige interpretatie.

De Regionale Energie Strategie ziet de coalitie slechts als inspanningsverplichting. Dat klinkt wel tegenstrijdig als je tegelijkertijd zegt dat je geen grootschalige wind- of zonne-energieprojecten toestaat in onze gemeente. Dan ga je je dus niet inspannen, tenzij je gelooft in het onrendabele, zwaar gesubsidieerde luchtkasteel dat groen gas heet. 
Bovendien moeten inwoners met longproblemen helaas hun laatste sprankje hoop als het gaat over gemeentelijk beleid laten varen, want Fractie Ulicoten en CDA stoppen met het Schone Lucht Akkoord. Terwijl het over een jaar of twee zeer waarschijnlijk wettelijk verplicht wordt. 

Volksgezondheid is überhaupt niet zo belangrijk voor de coalitie, zelfs al staat het woord 4 keer in het akkoord. Want wat men beschrijft is reactief: BLS, AED netwerk enz. Conclusie: als het over een gezonde leefomgeving gaat, zetten we 3 stappen terug zonder de spreekwoordelijke 2 stappen vooruit. 

Voorzitter, ik ben bijna aan het einde van mijn beschouwing. Sport kan niet onvermeld blijven. Fractie Ulicoten en CDA schrijven “we maken sport betaalbaar”. Wij bij de VPB hadden het beeld dat sport dat al was met alle voorzieningen en regelingen. Gaat deze coalitie het nog betaalbaarder maken? Deze niet-wettelijke taak? Wat gaat dat kosten dan? En is het nodig? 

Het is ook erg bijzonder dat het sportpark Den Bremer in Ulicoten zo prominent in het akkoord staat. Bijzonder, omdat andere grote verenigingen zoals Gloria Atletiek helemaal niet genoemd worden. Bijzonder, omdat er wel gerept wordt over kosten en grensoverschrijdend samenwerken, maar niet gekeken wordt naar het totaalplaatje van alle sportvoorzieningen binnen de beide Baarlese gemeentes. Hier ligt nog steeds een kans. Alstublieft, weer een mogelijkheid om kosten te rationaliseren. Geen dank.

Tot slot, er ontbreekt ook nogal wat in het coalitieakkoord.

Er staat niets of nauwelijks iets in over klimaatadaptatie – ja isoleren van woningen maar …, over water- en luchtkwaliteit, toekomstbestendige landbouw, inclusie, vergrijzing, dorpsteam of sterke lokale teams ook niets.

Er staat ook niks in over huren, niets over een centrumambitie voor Baarle, niets over kwaliteitsnormen voor gevels om dat gewenste toerisme te verbeteren. HELEMAAL niets over een oplossing voor parkeren en de daarmee gepaard gaande agressie in Baarle. 

Dingen die je gewoon moet doen in onze ogen. Nee, dan liever scenario 5 voor sportpark Den Bremer. En meer voor het Dienstencentrum. En een totaalplan voor Ulicoten. Meer woningen in Ulicoten. Meer leefbaarheid voor Ulicoten. En een busverbinding. 

Kortom, Ulicoten first. 

Dorp Baarle komt er bekaaid vanaf. Een wc, een kraantje en een fietsenrek. 

Om van Castelré nog maar te zwijgen.

Het is duidelijk dat de focus van het gemeentelijk beleid de komende 4 jaar in Ulicoten ligt. Niet verwonderlijk met twee wethouders uit Ulicoten. De stem van héél Baarle heeft het duidelijk afgelegd tegen de wortels van Fractie Ulicoten. Wat was de inzet van het CDA tijdens deze onderhandelingen?

Voorzitter, ik sluit af. De VPB hoopt dat het coalitie akkoord een startpunt is dat snel bijgestuurd wordt. Zodat het beter in balans is. Zodat de inwoners van Baarle-Nassau en Castelré die op deze partijen hebben gestemd, niet binnen de kortste keren bedrogen uitkomen.

Dank u wel.